17. โรคสมาธิสั้น

16. เปลี่ยนเพศให้ตรงกับตัวตน

EP.57 จิตเวชหัวข้อ 17: โรคสมาธิสั้น (Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder - ADHD) F90

 

Psych. Topic 17 : Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder - ADHD -F90

🎯 โรคสมาธิสั้น (ADHD - F90)
เด็กไม่อยู่กับที่ ผู้ใหญ่ใจร้อน วอกแวกง่าย...อาจไม่ใช่แค่ "นิสัย" แต่อาจเป็น "โรคสมาธิสั้น"

🧠พยาธิสภาพ / สาเหตุ
สมองส่วนที่ควบคุมสมาธิ การวางแผน และการยับยั้งพฤติกรรมทำงานผิดปกติ โดยเฉพาะสารสื่อประสาทอย่าง "โดปามีน" และ "นอร์อิพิเนฟริน" น้อยเกินไป

⚠️ปัจจัยที่ทำให้เกิด

• กรรมพันธุ์ (พ่อแม่พี่น้องมีแนวโน้มเป็น)
• น้ำหนักแรกเกิดต่ำ
• การดื่มแอลกอฮอล์หรือสูบบุหรี่ของแม่ขณะตั้งครรภ์
• สภาพแวดล้อมกระตุ้นสูง ขาดระเบียบ

💊การรักษา

• ยากลุ่มกระตุ้นระบบประสาท เช่น methylphenidate
• การบำบัดพฤติกรรม (Behavioral Therapy)
• การปรับสิ่งแวดล้อม เช่น ลดสิ่งรบกวน จัดตารางชีวิต

🩺การพยาบาล

• สร้างความสัมพันธ์ที่ดี ให้เด็กหรือผู้ป่วยรู้สึกปลอดภัย
• ช่วยจัดตารางกิจวัตรประจำวันอย่างมีระเบียบ
• สังเกตพฤติกรรมและผลข้างเคียงของยา
• สอนพ่อแม่และผู้ดูแลให้เข้าใจโรคและวิธีรับมือ

👨‍👩‍👧‍👦การดูแลสำหรับบุคคลทั่วไป

• อย่าดุว่า “ดื้อ” แต่ควรใช้คำสั่งชัดเจน สั้นๆ เข้าใจง่าย
• สร้างกิจวัตรที่คงที่ เช่น เวลานอน กิน เล่น
• ลดสิ่งรบกวนรอบตัวขณะทำกิจกรรม เช่น ปิดทีวี/มือถือ
• ชมเชยเมื่อมีพฤติกรรมที่ดี เพื่อเสริมแรงบวก

…………………………………………………………..

🩺 วินิจฉัยการพยาบาลผู้ป่วยโรคสมาธิสั้น (F90) 

1. F90F1 มีพฤติกรรมเสี่ยงทำร้ายตนเองหรือผู้อื่น (Risk for self-harm or harm to others) เกิดจากการขาดการควบคุมตนเอง กระทำโดยไม่คิดไตร่ตรอง
2. F90F2 มีสมาธิสั้น ไม่สามารถจดจ่อกับกิจกรรมได้นาน (Impaired attention and concentration) ทำให้การเรียนรู้และใช้ชีวิตประจำวันมีปัญหา
3. F90F3 มีพฤติกรรมหุนหันพลันแล่น ควบคุมตนเองไม่ได้ (Impulsivity and poor self-control) อาจแสดงพฤติกรรมรุนแรง พูดแทรก วิ่งซุกซนเกินวัย
4. F90F4 มีความเครียดหรือวิตกกังวลเกี่ยวกับความสามารถตนเอง (Anxiety related to self-performance) รู้สึกว่าตนเองด้อยกว่าเพื่อน ถูกตำหนิบ่อย ทำให้ขาดความมั่นใจ
5. F90F5 นอนไม่หลับ พักผ่อนไม่เพียงพอ (Sleep pattern disturbance) เนื่องจากความวอกแวก กระสับกระส่าย ส่งผลต่อการเรียนและพฤติกรรมในวันถัดไป
6. F90F6 ครอบครัวมีความเครียด ขาดทักษะในการดูแล (Family stress and ineffective coping)ผู้ปกครองไม่เข้าใจโรค มีปัญหาในการตั้งกฎเกณฑ์และการให้รางวัล/ลงโทษ
7. F90F7 ขาดทักษะการเข้าสังคมและการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น (Impaired social interaction) มีปัญหากับเพื่อน พูดไม่รู้กาลเทศะ ไม่เข้าใจอารมณ์คนอื่น
8. F90F8 เสี่ยงต่อผลข้างเคียงจากยา (Risk for adverse effects of medication) เช่น เบื่ออาหาร นอนไม่หลับ หงุดหงิด ต้องมีการติดตามอย่างต่อเนื่อง
9. F90F9 ขาดการติดตามต่อเนื่องจากระบบบริการสุขภาพ (Ineffective health maintenance) ผู้ป่วย/ครอบครัวขาดความเข้าใจในการนัดติดตาม รับประทานยาไม่สม่ำเสมอ
10. F90F10 ขาดความพร้อมในการกลับเข้าสู่สังคมหรือสถานศึกษา (Readiness for enhanced social and academic integration) ต้องได้รับการวางแผนช่วยเหลืออย่างเป็นระบบก่อนจำหน่ายหรือกลับสู่สังคม

………………………………………………………………………..

🩺 F90F1 มีพฤติกรรมเสี่ยงทำร้ายตนเองหรือผู้อื่น (Risk for self-harm or harm to others)

🔍 Assessment (การประเมิน)

S:

• ผู้ปกครองรายงานว่าผู้ป่วยมักแสดงพฤติกรรมรุนแรงเมื่อโกรธ
• ผู้ป่วยพูดว่า “ไม่อยากอยู่แล้ว” หรือ “อยากทำลายของ”

O:

• ผู้ป่วยมีพฤติกรรมขว้างของ ตะโกนเสียงดัง
• มีรอยขีดข่วนตามแขน
• มีประวัติพฤติกรรมเสี่ยง เช่น วิ่งออกจากห้องเรียน
• ไม่สามารถหยุดพฤติกรรมตนเองเมื่อถูกรบกวน

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยปลอดภัยจากการทำร้ายตนเองและผู้อื่น
• ผู้ป่วยสามารถควบคุมอารมณ์และพฤติกรรมตนเองได้ดีขึ้น
• ครอบครัวมีทักษะในการจัดการพฤติกรรมเสี่ยง

📏 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมินผล)

• ไม่มีพฤติกรรมก้าวร้าวหรือทำร้ายตนเอง/ผู้อื่นในระยะเวลาที่กำหนด
• ผู้ป่วยแสดงทักษะในการควบคุมตนเองได้ในสถานการณ์ที่เครียด
• ครอบครัวสามารถใช้เทคนิคควบคุมพฤติกรรมได้อย่างเหมาะสม

🛠️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F90F1I-1: ประเมินพฤติกรรมเสี่ยงต่อการทำร้ายตนเองหรือผู้อื่นทุกวัน และเมื่อเกิดสถานการณ์กระตุ้น
• F90F1I-2: จัดสภาพแวดล้อมให้ปลอดภัย เช่น เก็บของมีคมและสิ่งที่อาจใช้ทำร้ายตนเอง
• F90F1I-3: อยู่ใกล้ชิดเพื่อสังเกตพฤติกรรมในช่วงที่ผู้ป่วยมีอารมณ์แปรปรวน
• F90F1I-4: ใช้เทคนิคเบี่ยงเบนความสนใจเมื่อตรวจพบพฤติกรรมเสี่ยง
• F90F1I-5: ฝึกทักษะควบคุมอารมณ์ร่วมกับนักจิตวิทยา เช่น การหายใจลึกๆ หรือนับเลข
• F90F1I-6: ให้คำแนะนำแก่ครอบครัวเกี่ยวกับวิธีตอบสนองต่อพฤติกรรมเสี่ยงอย่างใจเย็นและไม่ใช้ความรุนแรง
• F90F1I-7: บันทึกความถี่ ลักษณะ และสถานการณ์กระตุ้นของพฤติกรรม เพื่อใช้วางแผนการดูแลต่อเนื่อง
• F90F1I-8: ประสานทีมสหวิชาชีพ เช่น จิตแพทย์ ครู หรือนักบำบัด เพื่อดูแลแบบองค์รวม

✅ Response (การตอบสนอง)

• F90F1R-1: ผู้ป่วยไม่แสดงพฤติกรรมก้าวร้าวหรือทำร้ายตนเองในระยะ 3 วัน
• F90F1R-2: ผู้ป่วยสามารถแจ้งอารมณ์ตนเองได้ เช่น “ตอนนี้รู้สึกโกรธ”
• F90F1R-3: ครอบครัวสามารถดูแลผู้ป่วยในบ้านได้อย่างมั่นใจและไม่เกิดความรุนแรง
• F90F1R-4: ผู้ป่วยเริ่มใช้เทคนิคควบคุมอารมณ์ได้ เช่น การนับเลขเมื่อโกรธ
• F90F1R-5: ทีมดูแลร่วมมีแผนการดูแลต่อเนื่องก่อนจำหน่าย

……………………………………………………………………….

F90F2 มีสมาธิสั้น ไม่สามารถจดจ่อกับกิจกรรมได้นาน (Impaired attention and concentration)

🔍 Assessment (การประเมิน)

S:

• ผู้ป่วยบอกว่า “เบื่อเร็ว” หรือ “ทำอะไรไม่นานก็ล้า”
• ครอบครัวแจ้งว่าผู้ป่วยไม่สามารถนั่งเรียนหรือนั่งทำกิจกรรมได้นาน

O:

• ผู้ป่วยเปลี่ยนกิจกรรมบ่อยในเวลาอันสั้น
• มีพฤติกรรมวอกแวกง่าย หันไปมองหรือเล่นสิ่งรอบตัว
• ผลการเรียนหรือการทำงานต่ำกว่าศักยภาพ

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยสามารถจดจ่อกับกิจกรรมได้อย่างน้อย 10–15 นาทีต่อครั้ง
• ลดพฤติกรรมวอกแวกขณะทำกิจกรรม
• ครอบครัวมีความรู้ในการส่งเสริมสมาธิให้ผู้ป่วยอย่างเหมาะสม

📏 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมินผล)

• ผู้ป่วยสามารถอยู่กับกิจกรรมได้ตามเวลาที่กำหนด
• ผู้ป่วยมีสมาธิเพิ่มขึ้นในการทำกิจกรรมประจำวัน
• ครอบครัวมีส่วนร่วมในการฝึกสมาธิให้ผู้ป่วยอย่างสม่ำเสมอ

🛠️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F90F2I-1: ประเมินระดับสมาธิของผู้ป่วยในแต่ละวัน โดยใช้กิจกรรมที่ชัดเจน เช่น การต่อบล็อก วาดภาพ
• F90F2I-2: จัดกิจกรรมให้เหมาะสมกับช่วงอายุ และแบ่งกิจกรรมเป็นช่วงสั้นๆ เพื่อให้ผู้ป่วยทำสำเร็จ
• F90F2I-3: ใช้การเสริมแรงเชิงบวก เช่น คำชม หรือรางวัลเล็กๆ เมื่อผู้ป่วยสามารถจดจ่อกับกิจกรรมได้
• F90F2I-4: จัดสิ่งแวดล้อมให้มีสิ่งรบกวนน้อย เช่น ห้องเรียนหรือพื้นที่เล่นที่เงียบ
• F90F2I-5: ฝึกกิจกรรมที่เสริมสมาธิ เช่น วาดรูประบายสี เล่นเกมฝึกความจำ หรือฝึกโยคะเบื้องต้น
• F90F2I-6: สอนเทคนิค “ตั้งเวลา” ให้ผู้ป่วยรู้จักจับเวลาในการทำกิจกรรมทีละช่วง
• F90F2I-7: ให้คำแนะนำผู้ปกครองในการกำหนดกิจวัตรประจำวันที่ชัดเจนและสม่ำเสมอ
• F90F2I-8: ประสานงานกับครูหรือผู้ดูแลในโรงเรียน เพื่อร่วมกันออกแบบการเรียนรู้ให้เหมาะกับผู้ป่วย

✅ Response (การตอบสนอง)

• F90F2R-1: ผู้ป่วยสามารถอยู่กับกิจกรรมได้อย่างต่อเนื่อง ≥ 15 นาทีต่อครั้ง
• F90F2R-2: ผู้ป่วยมีพฤติกรรมวอกแวกขณะทำกิจกรรมน้อยลงอย่างชัดเจน
• F90F2R-3: ครอบครัวรายงานว่าสามารถช่วยให้ผู้ป่วยมีสมาธิได้นานขึ้น
• F90F2R-4: ครูหรือผู้ดูแลแจ้งว่าผู้ป่วยสามารถเรียนรู้ได้ดีขึ้นในห้องเรียน
• F90F2R-5: ผู้ป่วยรู้สึกภูมิใจและอยากทำกิจกรรมให้สำเร็จในแต่ละวัน

…………………………………………………………………..

F90F3 มีพฤติกรรมหุนหันพลันแล่น ควบคุมตนเองไม่ได้ (Impulsivity and poor self-control)

🔍 Assessment (การประเมิน)

S:

• ผู้ป่วยบอกว่า “อดไม่ไหว” หรือ “ต้องทำทันที”
• ผู้ปกครองแจ้งว่าผู้ป่วยมักตอบแทรก หรือขัดจังหวะบทสนทนา

O:

• ผู้ป่วยพูดแทรกบ่อย ขณะผู้อื่นยังพูดไม่จบ
• มีพฤติกรรมวิ่ง ซุกซน ไม่อยู่กับที่
• แสดงอารมณ์รุนแรงหากถูกขัดใจ เช่น โยนของ ตะโกนเสียงดัง
• ขัดจังหวะกิจกรรมของผู้อื่นโดยไม่รู้ตัว

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยสามารถควบคุมพฤติกรรมหุนหันพลันแล่นได้ดีขึ้น
• ผู้ป่วยสามารถรอคอยและทำตามลำดับขั้นตอน
• ครอบครัวสามารถจัดการพฤติกรรมของผู้ป่วยด้วยวิธีที่เหมาะสม

📏 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมินผล)

• ผู้ป่วยมีพฤติกรรมรอคอยและไม่พูดแทรกลดลง
• ผู้ป่วยแสดงความสามารถในการควบคุมตนเองได้มากขึ้น
• ครอบครัวรายงานว่าการจัดการพฤติกรรมของผู้ป่วยง่ายขึ้น

🛠️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F90F3I-1: ประเมินความถี่และสถานการณ์ที่ผู้ป่วยแสดงพฤติกรรมหุนหันพลันแล่น
• F90F3I-2: ใช้การตั้งกติกาชัดเจน เช่น “พูดเมื่อถึงตา” หรือ “ยกมือก่อนพูด”
• F90F3I-3: ฝึกเทคนิค "หยุด คิด ทำ" โดยสอนให้ผู้ป่วยหยุดและคิดก่อนลงมือทำ
• F90F3I-4: ใช้ระบบรางวัลทันที เมื่อผู้ป่วยควบคุมตนเองได้ เช่น การ์ดสะสมดาว
• F90F3I-5: จัดสิ่งแวดล้อมให้สงบ ลดสิ่งกระตุ้นที่ทำให้ผู้ป่วยกระวนกระวาย
• F90F3I-6: ใช้กิจกรรมระบายพลังงานอย่างเหมาะสม เช่น เต้น วิ่ง เล่นเกมสร้างสรรค์
• F90F3I-7: ประเมินการตอบสนองร่วมกับครอบครัวทุกสัปดาห์ และปรับแผนดูแลตามผล
• F90F3I-8: ให้คำปรึกษาครอบครัวเกี่ยวกับการตอบสนองเชิงบวกและการตั้งขอบเขตที่เหมาะสม

✅ Response (การตอบสนอง)

• F90F3R-1: ผู้ป่วยสามารถรอคอยโดยไม่พูดแทรก ≥ 3 ครั้ง/วัน
• F90F3R-2: ผู้ป่วยมีพฤติกรรมควบคุมตนเองในสถานการณ์กระตุ้นได้ดีขึ้น
• F90F3R-3: ผู้ป่วยสามารถทำกิจกรรมตามขั้นตอนได้โดยไม่ขัดจังหวะ
• F90F3R-4: ครอบครัวสามารถใช้วิธีจัดการพฤติกรรมได้อย่างเหมาะสม
• F90F3R-5: ผู้ป่วยมีความภาคภูมิใจในตนเองเมื่อควบคุมพฤติกรรมได้

…………………………………………………………………………………

F90F4 มีความเครียดหรือวิตกกังวลเกี่ยวกับความสามารถตนเอง (Anxiety related to self-performance)

🔍 Assessment (การประเมิน)

S:

• ผู้ป่วยพูดว่า “หนูทำไม่ได้” / “หนูไม่เก่ง”
• แสดงความกังวลเมื่อถูกให้ทำกิจกรรมที่ต้องใช้สมาธิ
• บ่นว่าถูกตำหนิหรือเปรียบเทียบกับเพื่อนบ่อยครั้ง

O:

• สีหน้าเคร่งเครียด เลี่ยงการสบตา
• หลีกเลี่ยงกิจกรรมใหม่ๆ หรือกิจกรรมที่เคยล้มเหลว
• เก็บตัว ไม่กล้าพูดในกลุ่ม
• มีพฤติกรรมวิตก เช่น เคาะโต๊ะ กัดเล็บ เดินวน

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยสามารถแสดงออกถึงความเชื่อมั่นในตนเองได้มากขึ้น
• ผู้ป่วยเรียนรู้วิธีจัดการกับความเครียดหรือความกังวลได้
• ครอบครัวสนับสนุนและหลีกเลี่ยงการตำหนิผู้ป่วย

📏 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ผู้ป่วยกล้าทำกิจกรรมโดยไม่หลีกเลี่ยง
• ผู้ป่วยพูดถึงจุดแข็งของตนเองได้
• ผู้ป่วยแสดงความพึงพอใจในสิ่งที่ตนทำได้
• ครอบครัวมีพฤติกรรมสนับสนุนทางบวกมากขึ้น

🛠️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F90F4I-1: ประเมินระดับความกังวลของผู้ป่วยในแต่ละสถานการณ์
• F90F4I-2: รับฟังและสะท้อนความรู้สึกโดยไม่ตัดสิน เพื่อเสริมความเข้าใจตนเอง
• F90F4I-3: กระตุ้นให้ผู้ป่วยระบุจุดแข็งและความสามารถของตน
• F90F4I-4: สอนเทคนิคผ่อนคลาย เช่น การหายใจลึก นับเลข หรือกำมือ-คลายมือ
• F90F4I-5: วางเป้าหมายรายวันให้สำเร็จได้ง่าย เพื่อสร้างความมั่นใจแบบค่อยเป็นค่อยไป
• F90F4I-6: ใช้การเสริมแรงทางบวก เช่น คำชม การให้รางวัลเล็กๆ เมื่อผู้ป่วยกล้าทำสิ่งใหม่
• F90F4I-7: ให้คำแนะนำกับผู้ปกครองในการพูดจาให้กำลังใจ แทนการตำหนิ
• F90F4I-8: ประสานทีมจิตวิทยา/จิตแพทย์เด็กหากมีอาการวิตกกังวลต่อเนื่อง

✅ Response (การตอบสนอง)

• F90F4R-1: ผู้ป่วยสามารถทำกิจกรรมที่หลีกเลี่ยงมาก่อนได้โดยไม่เครียด
• F90F4R-2: ผู้ป่วยแสดงออกถึงความมั่นใจในตนเองมากขึ้น เช่น กล้าพูด/กล้าแสดงออก
• F90F4R-3: ผู้ป่วยสามารถระบุจุดแข็งของตนเองได้ ≥ 2 อย่าง
• F90F4R-4: ผู้ป่วยใช้เทคนิคผ่อนคลายเมื่อรู้สึกเครียดได้อย่างเหมาะสม
• F90F4R-5: ครอบครัวให้การสนับสนุนทางอารมณ์โดยไม่ตำหนิผู้ป่วย

………………………………………………………….

F90F5 นอนไม่หลับ พักผ่อนไม่เพียงพอ (Sleep pattern disturbance)

🔍 Assessment (การประเมิน)

S:

• ผู้ป่วยพูดว่า “หนูนอนไม่หลับ” / “ยังไม่ง่วง”
• ผู้ปกครองรายงานว่าเด็กเข้านอนดึก นอนหลับยาก หรือตื่นกลางดึกบ่อย
• บ่นว่าเหนื่อย เพลียในช่วงกลางวัน

O:

• กระสับกระส่ายขณะเข้านอน
• แสดงพฤติกรรมหงุดหงิด ไม่มีสมาธิในช่วงกลางวัน
• รอยคล้ำใต้ตา หรือหลับในขณะทำกิจกรรม
• มีการใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ก่อนนอนเป็นเวลานาน

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยนอนได้เพียงพออย่างน้อย 8 ชั่วโมงต่อคืน
• ผู้ป่วยมีพฤติกรรมการนอนที่เหมาะสม
• ผู้ปกครองมีส่วนร่วมในการจัดสิ่งแวดล้อมเพื่อส่งเสริมการนอน

📏 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ผู้ป่วยเข้านอนตรงเวลาและหลับได้ภายใน 30 นาที
• ผู้ป่วยไม่มีอาการง่วงมากหรือหลับในระหว่างวัน
• จำนวนชั่วโมงการนอนเพิ่มขึ้นอย่างเหมาะสม
• ผู้ป่วยมีพฤติกรรมสงบและมีสมาธิในช่วงกลางวัน

🛠️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F90F5I-1: ประเมินรูปแบบการนอน การนอนหลับ และกิจกรรมก่อนนอนของผู้ป่วย
• F90F5I-2: ให้ความรู้แก่ผู้ป่วยและครอบครัวเกี่ยวกับความสำคัญของการนอน
• F90F5I-3: แนะนำให้หลีกเลี่ยงการใช้จอ (มือถือ/แท็บเล็ต/TV) อย่างน้อย 1 ชม.ก่อนนอน
• F90F5I-4: ช่วยจัดกิจวัตรก่อนนอน เช่น อาบน้ำอุ่น อ่านนิทาน ฟังเพลงเบาๆ
• F90F5I-5: ปรับสิ่งแวดล้อมให้เหมาะสม เช่น ไฟสลัว ห้องเงียบ อุณหภูมิสบาย
• F90F5I-6: กระตุ้นให้เข้านอนและตื่นนอนตรงเวลาทุกวัน แม้ในวันหยุด
• F90F5I-7: หากมีอาการกระสับกระส่ายรุนแรง ร่วมประเมินโดยจิตแพทย์เด็ก
• F90F5I-8: ติดตามผลการนอนเป็นประจำโดยใช้สมุดบันทึกการนอนร่วมกับผู้ปกครอง

✅ Response (การตอบสนอง)

• F90F5R-1: ผู้ป่วยหลับได้ภายใน 30 นาทีหลังเข้านอน
• F90F5R-2: จำนวนชั่วโมงการนอน ≥ 8 ชม.ต่อคืน อย่างน้อย 5 วัน/สัปดาห์
• F90F5R-3: ผู้ป่วยไม่มีพฤติกรรมง่วงหรือหลับในช่วงกลางวัน
• F90F5R-4: ผู้ปกครองรายงานว่าผู้ป่วยมีพฤติกรรมก่อนนอนเป็นระบบมากขึ้น
• F90F5R-5: ผู้ป่วยแสดงอารมณ์และสมาธิในระหว่างวันดีขึ้น

………………………………………………………………..

F90F6 ครอบครัวมีความเครียด ขาดทักษะในการดูแล (Family stress and ineffective coping)

🔍 Assessment (การประเมิน)

S:

• ผู้ปกครองบ่นว่า “เหนื่อยมาก ไม่รู้จะทำอย่างไรกับลูก”
• รู้สึกผิดหรือสงสัยว่าการเลี้ยงดูเป็นสาเหตุของปัญหา
• ไม่มีแนวทางจัดการเมื่อลูกมีพฤติกรรมไม่เหมาะสม

O:

• ความสัมพันธ์ในบ้านตึงเครียด
• ผู้ปกครองพูดเสียงดัง ข่มขู่ หรือลงโทษโดยไม่สม่ำเสมอ
• ขาดการชมเชยหรือเสริมแรงเมื่อเด็กมีพฤติกรรมดี

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ครอบครัวเข้าใจธรรมชาติของโรค ADHD
• ผู้ปกครองมีทักษะในการดูแล ส่งเสริมพฤติกรรมบวกของเด็ก
• ความเครียดของครอบครัวลดลง และมีความสัมพันธ์ที่ดีขึ้น

📏 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ผู้ปกครองสามารถอธิบายโรค ADHD ได้ถูกต้อง
• ผู้ปกครองสามารถใช้วิธีเสริมแรงทางบวกได้อย่างเหมาะสม
• ครอบครัวมีปฏิสัมพันธ์ที่สงบ ลดการใช้คำพูดรุนแรง
• เด็กมีพฤติกรรมร่วมมือมากขึ้นเมื่ออยู่บ้าน

🛠️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F90F6I-1: ประเมินระดับความรู้ ความเข้าใจของครอบครัวเกี่ยวกับโรค ADHD
• F90F6I-2: จัดกิจกรรมให้ความรู้โรค ADHD แบบเข้าใจง่าย พร้อมตัวอย่างพฤติกรรม
• F90F6I-3: แนะนำเทคนิคการเลี้ยงดูเชิงบวก เช่น การตั้งกติกา การใช้ระบบรางวัล
• F90F6I-4: ฝึกทักษะการจัดการอารมณ์สำหรับผู้ปกครอง เช่น หายใจลึก นับ 1–10
• F90F6I-5: ส่งเสริมการชมเชยเมื่อเด็กทำสิ่งที่ดี เช่น “แม่ภูมิใจที่ลูกตั้งใจฟัง”
• F90F6I-6: ให้คำแนะนำในการลงโทษที่เหมาะสม เช่น การตัดสิทธิ์ชั่วคราว
• F90F6I-7: จัดกลุ่มให้คำปรึกษาสำหรับผู้ปกครองที่มีลูกเป็น ADHD
• F90F6I-8: ส่งต่อทีมสหวิชาชีพหากพบความเครียดสูง หรือความรุนแรงในครอบครัว
• F90F6I-9: ติดตามพฤติกรรมครอบครัวโดยสม่ำเสมอ และปรับแผนดูแลตามบริบท

✅ Response (การตอบสนอง)

• F90F6R-1: ผู้ปกครองสามารถอธิบายธรรมชาติของโรค ADHD ได้
• F90F6R-2: ผู้ปกครองมีการเสริมแรงทางบวกกับเด็กมากขึ้น
• F90F6R-3: เด็กมีพฤติกรรมตอบสนองดีขึ้นต่อกติกาในบ้าน
• F90F6R-4: ความสัมพันธ์ในครอบครัวดีขึ้น มีบรรยากาศอบอุ่น
• F90F6R-5: ระดับความเครียดของผู้ปกครองลดลง สังเกตได้จากพฤติกรรมและการพูดคุย

………………………………………………………………………

F90F7 ขาดทักษะการเข้าสังคมและการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น (Impaired social interaction)

🔍 Assessment (การประเมิน)

S:

• เด็กบ่นว่า “ไม่มีเพื่อนเล่น” หรือ “เพื่อนไม่คุยด้วย”
• ผู้ปกครองรายงานว่าเด็กมักมีปัญหาเวลาเข้าสังคม พูดโพล่งโดยไม่ดูสถานการณ์
• ครูสังเกตว่าเด็กชอบขัดจังหวะหรือแสดงกิริยาไม่เหมาะสมในการเล่นกับเพื่อน

O:

• เด็กเล่นคนเดียว หรือมีปฏิสัมพันธ์แบบรบกวนเพื่อน
• แสดงพฤติกรรมไม่เข้าใจอารมณ์ เช่น หัวเราะเวลาคนอื่นร้องไห้
• พูดแทรก พูดเสียงดังโดยไม่เหมาะสม

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• เด็กสามารถเข้าสังคมได้ดีขึ้น สื่อสารเหมาะสมกับสถานการณ์
• เข้าใจความรู้สึกของผู้อื่น และลดพฤติกรรมรบกวนผู้อื่น
• มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับเพื่อน

📏 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• เด็กสามารถรอคิว เล่นหรือทำกิจกรรมร่วมกับผู้อื่นได้
• ลดการพูดแทรกหรือขัดจังหวะ
• เข้าใจอารมณ์พื้นฐานของผู้อื่น เช่น ดีใจ เสียใจ โกรธ
• มีเพื่อนหรือผู้ร่วมกิจกรรมที่ยินดีเล่นด้วย

🛠️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F90F7I-1: ประเมินทักษะการเข้าสังคมของเด็กในแต่ละสถานการณ์
• F90F7I-2: สอนเด็กให้รู้จักแยกแยะอารมณ์ของผู้อื่นผ่านภาพ การเล่าเรื่อง หรือบทบาทสมมติ
• F90F7I-3: ฝึกการสนทนาอย่างเหมาะสม เช่น การรอฟัง พูดทีละคน
• F90F7I-4: ใช้เกมหรือกิจกรรมกลุ่มเล็กเพื่อฝึกการเล่นร่วมกันอย่างมีมารยาท
• F90F7I-5: ชมเชยหรือให้รางวัลเมื่อเด็กมีพฤติกรรมสังคมที่เหมาะสม เช่น "หนูรอคิวได้ดีมาก"
• F90F7I-6: กระตุ้นให้เด็กเล่นกับเพื่อนในกิจกรรมที่เขาสนใจร่วมกัน
• F90F7I-7: ให้คำแนะนำผู้ปกครองในการฝึกทักษะทางสังคมต่อเนื่องที่บ้าน
• F90F7I-8: ติดตามพฤติกรรมทางสังคมของเด็กและปรับแผนให้เหมาะกับพัฒนาการ
• F90F7I-9: ส่งต่อจิตแพทย์เด็กหรือนักกิจกรรมบำบัดหากมีปัญหารุนแรงหรือไม่ตอบสนองต่อการฝึก

✅ Response (การตอบสนอง)

• F90F7R-1: เด็กสามารถมีปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนในลักษณะที่เหมาะสม
• F90F7R-2: เด็กแสดงพฤติกรรมรอฟัง ไม่พูดแทรกหรือขัดจังหวะ
• F90F7R-3: เข้าใจอารมณ์ของผู้อื่นได้ดีขึ้นและตอบสนองอย่างเหมาะสม
• F90F7R-4: มีเพื่อนร่วมกิจกรรมมากขึ้นและมีความสุขในการเข้าสังคม
• F90F7R-5: ผู้ปกครองรายงานว่าพฤติกรรมเด็กดีขึ้นเมื่อต้องอยู่ร่วมกับผู้อื่น

………………………………………………………………………

F90F8 เสี่ยงต่อผลข้างเคียงจากยา (Risk for adverse effects of medication)

🔍 Assessment (การประเมิน)

S:

• ผู้ปกครองหรือเด็กแจ้งว่าเบื่ออาหารหรือไม่อยากทานอาหาร
• ผู้ปกครองหรือครูรายงานว่ามีการนอนหลับไม่เพียงพอ
• เด็กแสดงพฤติกรรมหงุดหงิดหรืออารมณ์แปรปรวน

O:

• น้ำหนักตัวลดลงอย่างเห็นได้ชัด
• รายงานการนอนไม่หลับ หรือการตื่นกลางดึก
• อารมณ์ของเด็กไม่คงที่ หรือหงุดหงิดบ่อย

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยสามารถรับประทานอาหารได้ตามปกติ
• มีการนอนหลับเพียงพอและตื่นขึ้นในตอนเช้าอย่างสดชื่น
• ไม่มีพฤติกรรมหงุดหงิดหรืออารมณ์แปรปรวน

📏 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• น้ำหนักตัวของเด็กไม่ลดลงหรือคงที่
• เด็กสามารถนอนหลับครบ 7-8 ชั่วโมงต่อคืน
• อารมณ์ของเด็กคงที่และมีพฤติกรรมที่เหมาะสมในการดำเนินกิจกรรมต่างๆ
• ไม่มีการรายงานอาการที่เกี่ยวข้องกับผลข้างเคียงจากยา

🛠️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F90F8I-1: ประเมินอาการข้างเคียงจากยาอย่างสม่ำเสมอ เช่น เบื่ออาหาร นอนไม่หลับ หรืออารมณ์แปรปรวน
• F90F8I-2: สังเกตการเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักตัวและการรับประทานอาหารของผู้ป่วย
• F90F8I-3: ตรวจสอบการนอนหลับและอาการของผู้ป่วยในแต่ละคืน เช่น การตื่นกลางดึกหรือการนอนหลับไม่เต็มที่
• F90F8I-4: ปรับเวลาการให้ยาหรือขนาดยา หากพบอาการข้างเคียงที่รบกวนการดำเนินชีวิต
• F90F8I-5: แนะนำผู้ปกครองให้สังเกตพฤติกรรมของเด็กในช่วงเวลาที่ใช้ยา และรายงานให้ทีมพยาบาลทราบ
• F90F8I-6: จัดให้มีการปรับเปลี่ยนอาหารหรือโภชนาการเพื่อช่วยลดอาการเบื่ออาหาร
• F90F8I-7: ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการพักผ่อนที่เหมาะสมและวิธีการผ่อนคลายเพื่อส่งเสริมการนอนหลับ
• F90F8I-8: ประสานงานกับแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมของการใช้ยาในระยะยาวและปรับยาให้เหมาะสม

✅ Response (การตอบสนอง)

• F90F8R-1: น้ำหนักตัวของผู้ป่วยคงที่หรือไม่ลดลง
• F90F8R-2: ผู้ป่วยนอนหลับได้เต็มที่ 7-8 ชั่วโมงต่อคืน
• F90F8R-3: ไม่มีอาการหงุดหงิดหรือพฤติกรรมที่แสดงถึงอารมณ์แปรปรวน
• F90F8R-4: ผู้ป่วยสามารถรับประทานอาหารได้ปกติและไม่มีอาการเบื่ออาหาร
• F90F8R-5: ผู้ปกครองรายงานว่าอาการข้างเคียงจากยาเริ่มลดลงหรือหายไป

…………………………………………………………….

F90F9 ขาดการติดตามต่อเนื่องจากระบบบริการสุขภาพ (Ineffective health maintenance)

🔍 Assessment (การประเมิน)

S:

• ผู้ป่วยหรือครอบครัวรายงานการขาดการติดตามการรักษาอย่างสม่ำเสมอ
• ผู้ป่วยมักลืมรับประทานยา หรือไม่สามารถรับประทานยาได้ตามเวลา
• ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลไม่แน่ใจว่าเด็กต้องทำการนัดพบแพทย์หรือพบพยาบาลตามระยะเวลาที่กำหนดหรือไม่

O:

• ไม่มีการนัดหมายการรักษาต่อเนื่องหรือพบแพทย์อย่างสม่ำเสมอ
• มีการรับประทานยาไม่สม่ำเสมอหรือผิดเวลา
• ขาดการติดตามผลจากการใช้ยา

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยและครอบครัวมีความเข้าใจในแผนการรักษาและการนัดติดตาม
• ผู้ป่วยรับประทานยาได้ตามแผนการรักษาที่กำหนด
• ผู้ป่วยได้รับการติดตามการรักษาอย่างสม่ำเสมอจากทีมสุขภาพ

📏 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ผู้ป่วยได้รับการนัดติดตามและรับการรักษาต่อเนื่องตามกำหนด
• ผู้ป่วยสามารถรับประทานยาได้อย่างสม่ำเสมอ
• ครอบครัวมีความเข้าใจในการดูแลและรับรู้การติดตามผลการรักษา

🛠️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F90F9I-1: อธิบายให้ผู้ป่วยและครอบครัวเข้าใจถึงความสำคัญของการติดตามการรักษาและการรับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ
• F90F9I-2: สร้างการนัดติดตามที่ชัดเจนและจัดการให้ผู้ป่วยหรือครอบครัวมีการเตือนความจำสำหรับการนัดหมายและการรับประทานยา
• F90F9I-3: แนะนำการตั้งเวลาเตือนการรับประทานยา เช่น ใช้แอพพลิเคชันหรือเครื่องเตือนเพื่อช่วยให้ไม่ลืม
• F90F9I-4: ตรวจสอบกับผู้ป่วยหรือครอบครัวเกี่ยวกับการรับประทานยา และจัดการเรื่องการพบแพทย์หรือการติดตามผลอย่างต่อเนื่อง
• F90F9I-5: สร้างระบบการติดตามผลที่เหมาะสม เช่น การโทรหรือส่งข้อความเพื่อตรวจสอบการนัดหมายและการปฏิบัติตามแผนการรักษา
• F90F9I-6: แนะนำผู้ปกครองหรือผู้ดูแลให้สร้างกิจวัตรประจำวันที่ช่วยให้เด็กสามารถติดตามการรับประทานยาและการนัดติดตามได้ง่ายขึ้น
• F90F9I-7: ประสานงานกับทีมสุขภาพเพื่อช่วยตรวจสอบและส่งเสริมการติดตามผลการรักษาอย่างต่อเนื่อง

✅ Response (การตอบสนอง)

F90F9R-1: ผู้ป่วยหรือครอบครัวสามารถเข้ารับการนัดหมายการรักษาและการติดตามผลตามที่กำหนด

• F90F9R-2: ผู้ป่วยรับประทานยาได้ตามแผนการรักษาอย่างสม่ำเสมอ
• F90F9R-3: ผู้ป่วยหรือครอบครัวสามารถอธิบายแผนการรักษาและการติดตามการรักษาได้อย่างชัดเจน
• F90F9R-4: ไม่มีการขาดการติดตามการรักษาหรือการรับประทานยาที่ไม่ตรงเวลา
• F90F9R-5: ผู้ป่วยแสดงพฤติกรรมที่สอดคล้องกับการรักษาและมีการปรับปรุงในด้านต่างๆ

…………………………………………………………………………

F90F10 ขาดความพร้อมในการกลับเข้าสู่สังคมหรือสถานศึกษา (Readiness for enhanced social and academic integration)

🔍 Assessment (การประเมิน)

S:

• ผู้ป่วย/ครอบครัวรู้สึกกังวลเกี่ยวกับการกลับเข้าสู่สังคมหรือสถานศึกษา
• ผู้ป่วยมีปัญหาในการเข้าสังคมและการปรับตัวในสภาพแวดล้อมใหม่
• ผู้ปกครองแสดงความกังวลเกี่ยวกับความสามารถของผู้ป่วยในการกลับไปโรงเรียนหรือทำงานร่วมกับผู้อื่น

O:

• การมีปัญหาในการทำงานร่วมกับเพื่อนหรือครู
• ไม่มีการเตรียมตัวหรือแผนการรองรับการกลับเข้าสู่สังคมหรือสถานศึกษา
• ผู้ป่วย/ครอบครัวขาดข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งสนับสนุนในการปรับตัว

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยมีความพร้อมและมั่นใจในการกลับเข้าสู่สังคมหรือสถานศึกษา
• ผู้ป่วยและครอบครัวเข้าใจแผนการช่วยเหลือและการปรับตัว
• ผู้ป่วยสามารถปรับตัวเข้าสู่สังคมและโรงเรียนได้อย่างราบรื่น
• ผู้ป่วยมีทักษะในการจัดการกับปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในสถานการณ์ทางสังคมหรือการศึกษา

📏 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ผู้ป่วยสามารถกลับไปสถานศึกษาและเข้าสังคมได้ตามแผนที่เตรียมไว้
• ผู้ป่วยแสดงพฤติกรรมที่เหมาะสมในสังคมและสถานศึกษา
• ครอบครัวมีความมั่นใจในการสนับสนุนผู้ป่วยในสถานการณ์ทางสังคมและการศึกษา
• ผู้ป่วยรู้สึกมั่นใจในการกลับเข้าสู่สถานศึกษาและสามารถจัดการกับความเครียดได้

🛠️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F90F10I-1: พูดคุยกับผู้ป่วยและครอบครัวเพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับแผนการกลับเข้าสู่สังคมหรือสถานศึกษา
• F90F10I-2: จัดเตรียมและส่งเสริมการฝึกทักษะทางสังคมที่เหมาะสมเพื่อเพิ่มความมั่นใจในการปรับตัว
• F90F10I-3: ประสานงานกับครูหรือผู้ดูแลในสถานศึกษาเพื่อให้ข้อมูลและแผนการรองรับการปรับตัว
• F90F10I-4: ให้ข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งสนับสนุนในการปรับตัว เช่น กลุ่มสนับสนุนผู้ป่วย ADHD หรือบริการจากนักจิตวิทยา
• F90F10I-5: สอนผู้ป่วยและครอบครัวเกี่ยวกับการใช้กลยุทธ์ในการจัดการกับความเครียดและความวิตกกังวลในสถานการณ์ต่างๆ
• F90F10I-6: ประเมินความพร้อมทางสังคมและการศึกษาอย่างต่อเนื่องเพื่อปรับแผนการช่วยเหลือให้เหมาะสม
• F90F10I-7: สนับสนุนครอบครัวในการเสริมสร้างทักษะการสนับสนุนที่ดีในการช่วยผู้ป่วยปรับตัว

✅ Response (การตอบสนอง)

• F90F10R-1: ผู้ป่วยและครอบครัวมีความมั่นใจในการกลับเข้าสู่สังคมหรือสถานศึกษา
• F90F10R-2: ผู้ป่วยสามารถปรับตัวในสถานศึกษาและมีพฤติกรรมที่เหมาะสมในสังคม
• F90F10R-3: ผู้ป่วยแสดงความสามารถในการจัดการกับความเครียดและการปรับตัวในสถานการณ์ใหม่ๆ
• F90F10R-4: ครอบครัวมีความเข้าใจและสามารถสนับสนุนผู้ป่วยในการปรับตัวเข้าสู่สังคมและสถานศึกษา
• F90F10R-5: ผู้ป่วยสามารถดำเนินชีวิตในสถานศึกษาได้ตามแผนที่เตรียมไว้โดยไม่มีปัญหาหรือภาวะวิตกกังวลมากเกินไป

……………………………………………………………..

เอกสารอ้างอิง

• กรมสุขภาพจิต. (2559). โรคสมาธิสั้น (Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder - ADHD). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์กรมสุขภาพจิต.
• สมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย. (2562). แนวทางการรักษาผู้ป่วยโรคสมาธิสั้น (ADHD). กรุงเทพมหานคร: สมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย.
• American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.
• Barkley, R. A. (2014). Attention-deficit hyperactivity disorder: A handbook for diagnosis and treatment (4th ed.). New York: The Guilford Press.

………………………………………………………………

EP.56 จิตเวชหัวข้อ 16: ภาวะที่ต้องการเปลี่ยนเพศให้ตรงกับตัวตนที่รู้สึก (Transsexualism) - F64.0

 

Psych. Topic 16 : Transsexualism - F64.0

🎯 ภาวะที่ต้องการเปลี่ยนเพศให้ตรงกับตัวตนที่รู้สึก (Transsexualism - F64.0)
เมื่อร่างกายไม่ตรงกับใจ เราไม่ได้แปลก...แค่ต้องการความเข้าใจและการดูแลที่เหมาะสม

🧠พยาธิสภาพ / สาเหตุ

• ✨เกิดจาก ความไม่สอดคล้องกันระหว่างเพศกำเนิดกับเพศที่รู้สึกเป็นจริงในใจ
• ✨มีผลต่อความรู้สึก ความคิด และการใช้ชีวิตประจำวัน

⚠️ปัจจัยที่ทำให้เกิด

• 💙ฮอร์โมนช่วงตั้งครรภ์
• 💙พันธุกรรม
• 💙สภาพแวดล้อมและการเลี้ยงดู
• 💙ความเครียดหรือประสบการณ์ในวัยเด็ก

💊การรักษา

• ✨จิตบำบัด: เพื่อเข้าใจตัวเองมากขึ้น
• ✨ฮอร์โมนบำบัด: ช่วยให้รูปลักษณ์ใกล้เคียงเพศที่ต้องการ
• ✨การผ่าตัดแปลงเพศ: สำหรับบางรายที่ต้องการเปลี่ยนร่างกายให้ตรงกับใจ
• ✨การสนับสนุนจากครอบครัวและสังคม

🩺การพยาบาล

• ✅รับฟังอย่างเข้าใจ ไม่ตัดสิน
• ✅ดูแลทั้งสุขภาพกาย-ใจ
• ✅สนับสนุนการเข้าถึงบริการทางการแพทย์และจิตใจ
• ✅ให้ข้อมูลที่ถูกต้อง ปลอดภัย

🤝การดูแลสำหรับบุคคลทั่วไป

• 💙อย่าตัดสินจากภายนอก ทุกคนมีสิทธิ์เป็นในแบบที่ตัวเองเลือก
• 💙หากรู้สึกสับสนเรื่องเพศ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
• 💙รักและเข้าใจตนเอง ไม่จำเป็นต้องรีบตัดสินใจ
• 💙หมั่นสังเกตสุขภาพจิต หากมีอาการเครียด วิตก หดหู่ ควรรีบพบผู้เชี่ยวชาญ

………………………………………………………………….

🔎 การวินิจฉัยการพยาบาลสำหรับภาวะที่ต้องการเปลี่ยนเพศให้ตรงกับตัวตนที่รู้สึก (Transsexualism - F64.0)

1. F64.0F1 มีภาวะซึมเศร้า (Depressed mood) เกิดจากความไม่สอดคล้องของเพศกำเนิดกับอัตลักษณ์ทางเพศ ความรู้สึกโดดเดี่ยว ถูกตีตรา หรือไม่เป็นที่ยอมรับ
2. F64.0F2 มีความเสี่ยงต่อการทำร้ายตนเองหรือฆ่าตัวตาย (Risk for self-harm or suicide) จากความเครียดทางอารมณ์ ความรู้สึกถูกปฏิเสธ หรือถูกเลือกปฏิบัติ
3. F64.0F3 มีความวิตกกังวลเกี่ยวกับร่างกายหรือภาพลักษณ์ตนเอง (Body image disturbance) ไม่พอใจกับเพศสรีระของตนเอง ส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันและความมั่นใจ
4. F64.0F4 มีความขัดแย้งในบทบาททางเพศและครอบครัว (Impaired social interaction) รู้สึกอึดอัดหรือกดดันเมื่อต้องปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น โดยเฉพาะในบทบาทที่ไม่ต้องการ
5. F64.0F5 ขาดความรู้ในการดูแลตนเองเกี่ยวกับกระบวนการเปลี่ยนเพศ (Deficient knowledge about transition process) ไม่เข้าใจขั้นตอนการรักษา การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ หรือการใช้ฮอร์โมน
6. F64.0F6 ขาดการสนับสนุนทางจิตใจและสังคม (Ineffective coping and lack of support system) ไม่มีคนรับฟังหรือกลุ่มสนับสนุน ส่งผลต่อภาวะเครียดและสุขภาพจิต
7. F64.0F7 มีความเสี่ยงต่อผลข้างเคียงจากการใช้ฮอร์โมนหรือผ่าตัด (Risk for complications from hormone therapy or surgery) หากไม่มีการติดตามประเมินอย่างใกล้ชิดจากทีมสหวิชาชีพ
8. F64.0F8 มีความต้องการในการวางแผนดูแลระยะยาว (Need for long-term care planning) ต้องมีแผนการดูแลทางสุขภาพทั้งกายและใจอย่างต่อเนื่องหลังการแปลงเพศ
9. F64.0F9 ขาดทักษะในการเข้าถึงบริการสุขภาพอย่างเหมาะสม (Ineffective health-seeking behavior) ไม่รู้ช่องทางการขอรับบริการ หรือลังเลเพราะกลัวการตี
10. F64.0F10 มีความต้องการสนับสนุนก่อนจำหน่ายจากโรงพยาบาล (Readiness for enhanced self-care before discharge) เตรียมความพร้อมด้านความรู้ จิตใจ และแนวทางการปฏิบัติตัวในชีวิตประจำวัน

...................................................................

F64.0F1: มีภาวะซึมเศร้า (Depressed mood)

📝 Assessment (การประเมิน)

S: (Subjective Data)

• ผู้ป่วยพูดว่า “รู้สึกไม่อยากมีชีวิตอยู่”
• บ่นว่าไม่มีใครเข้าใจ ไม่อยากพบใคร
• รู้สึกไม่สบายใจกับร่างกายตัวเอง

O: (Objective Data)

• สีหน้าเศร้าหมอง เงียบ ไม่สบตา
• นอนมาก/น้อยผิดปกติ
• เบื่ออาหาร น้ำหนักลด
• มีประวัติการแยกตัวจากสังคม

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยสามารถระบายความรู้สึกได้อย่างปลอดภัย
• ผู้ป่วยมีอารมณ์ดีขึ้น ไม่คิดทำร้ายตนเอง
• ผู้ป่วยรู้สึกมีคุณค่าและยอมรับตนเองมากขึ้น

📊 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ผู้ป่วยสามารถพูดคุยระบายอารมณ์กับพยาบาลหรือบุคคลใกล้ชิด
• คะแนนแบบประเมินภาวะซึมเศร้าลดลง
• ไม่มีพฤติกรรมหรือความคิดฆ่าตัวตาย
• ร่วมกิจกรรมหรือเข้าสังคมได้มากขึ้น

👩‍⚕️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F64.0F1I-1: ประเมินภาวะซึมเศร้าโดยใช้แบบประเมินมาตรฐาน เช่น PHQ-9 เพื่อวัดระดับความรุนแรง
• F64.0F1I-2: สร้างความสัมพันธ์ที่ไว้วางใจ รับฟังอย่างตั้งใจ โดยไม่ตัดสิน
• F64.0F1I-3: เฝ้าระวังพฤติกรรมทำร้ายตนเอง เช่น เก็บของมีคม แจ้งทีมจิตเวชหากพบความเสี่ยง
• F64.0F1I-4: ส่งเสริมให้ผู้ป่วยพูดคุยเกี่ยวกับความรู้สึกตัวตนทางเพศของตนอย่างปลอดภัย
• F64.0F1I-5: สนับสนุนให้เข้าร่วมกลุ่มบำบัด หรือกลุ่มสนับสนุน LGBTQ+
• F64.0F1I-6: ให้ข้อมูลเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงเพศอย่างถูกต้อง เพื่อลดความสับสนและความเครียด
• F64.0F1I-7: ประสานงานกับทีมจิตแพทย์ นักจิตวิทยา หรือนักสังคมสงเคราะห์เพื่อดูแลแบบองค์รวม
• F64.0F1I-8: ส่งเสริมกิจกรรมที่ผู้ป่วยชอบและรู้สึกภาคภูมิใจในตนเอง เช่น งานอดิเรก
• F64.0F1I-9: สนับสนุนให้ครอบครัวและคนใกล้ชิดเข้าร่วมกิจกรรมการดูแลร่วม
• F64.0F1I-10: ประเมินการนอน การกิน และน้ำหนักตัวเพื่อดูความเปลี่ยนแปลงร่วมกับอารมณ์

✅ Response (การตอบสนอง)

• F64.0F1R-1: ผู้ป่วยไม่มีแนวคิดหรือพฤติกรรมทำร้ายตนเอง
• F64.0F1R-2: ผู้ป่วยสามารถพูดถึงความรู้สึกเศร้า และรับการช่วยเหลือได้
• F64.0F1R-3: ผู้ป่วยร่วมทำกิจกรรมในกลุ่มสนับสนุน หรือกิจกรรมทางสังคม
• F64.0F1R-4: คะแนนประเมินภาวะซึมเศร้าลดลงอย่างมีนัยสำคัญ
• F64.0F1R-5: ผู้ป่วยมีสีหน้าและท่าทางดีขึ้น พูดคุยกับบุคลากรด้วยท่าทีเปิดใจ

..............................................

F64.0F2 มีความเสี่ยงต่อการทำร้ายตนเองหรือฆ่าตัวตาย (Risk for self-harm or suicide)

📝 Assessment (การประเมิน)

S: (Subjective Data)

• ผู้ป่วยกล่าวว่า “บางทีก็คิดว่าหายไปจากโลกนี้คงดีกว่า”
• รู้สึกว่าไม่มีใครเข้าใจ ไม่เป็นที่ยอมรับ
• บ่นว่าเหนื่อย ล้า ไม่มีแรงใจ

O: (Objective Data)

• สีหน้าเศร้าหมอง หลบตา ไม่พูดคุย
• เก็บตัว ไม่เข้าร่วมกิจกรรมใด ๆ
• เคยมีประวัติพยายามทำร้ายตนเอง
• มีพฤติกรรมเสี่ยง เช่น ใช้สารเสพติด หรือทำร้ายร่างกายเบื้องต้น

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยปลอดภัย ไม่มีพฤติกรรมหรือแนวคิดทำร้ายตนเอง
• ผู้ป่วยสามารถพูดถึงปัญหาและความรู้สึกของตนเองได้
• ผู้ป่วยมีแรงจูงใจในการมีชีวิตอยู่ และเห็นคุณค่าในตนเอง

📊 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ไม่มีแนวคิด/พฤติกรรมฆ่าตัวตายหรือทำร้ายตนเอง
• ผู้ป่วยรายงานความรู้สึกดีขึ้นเมื่อได้รับการสนับสนุน
• ผู้ป่วยแสดงพฤติกรรมแสวงหาความช่วยเหลือเมื่อรู้สึกแย่
• ผู้ป่วยมีแผนชีวิตหรือเป้าหมายที่ชัดเจนมากขึ้น

👩‍⚕️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F64.0F2I-1: ประเมินความเสี่ยงฆ่าตัวตายด้วยแบบประเมินมาตรฐาน เช่น Columbia Suicide Severity Rating Scale (C-SSRS)
• F64.0F2I-2: เฝ้าระวังใกล้ชิด โดยเฉพาะช่วงเวลาวิกฤต หรือเมื่อผู้ป่วยมีอารมณ์แปรปรวน
• F64.0F2I-3: เก็บของมีคมหรือสิ่งของที่สามารถทำร้ายตนเองได้ออกจากบริเวณผู้ป่วย
• F64.0F2I-4: สร้างสัมพันธภาพเชิงบวก ใช้น้ำเสียงนุ่มนวล สื่อสารด้วยความเข้าใจ
• F64.0F2I-5: สนับสนุนให้ผู้ป่วยระบายความรู้สึก ไม่ตัดสินหรือวิจารณ์
• F64.0F2I-6: ประสานทีมจิตแพทย์ นักจิตวิทยา เพื่อวางแผนการดูแลทางจิตใจ
• F64.0F2I-7: ส่งเสริมให้ผู้ป่วยเข้าร่วมกลุ่มสนับสนุน หรือพูดคุยกับผู้ที่มีประสบการณ์ใกล้เคียง
• F64.0F2I-8: ให้ข้อมูลเกี่ยวกับการจัดการกับความเครียด เช่น เทคนิคผ่อนคลาย หรือการทำสมาธิ
• F64.0F2I-9: ส่งเสริมการมีเป้าหมายในชีวิต เช่น การเรียน งาน ความฝันส่วนตัว
• F64.0F2I-10: เชื่อมโยงเครือข่ายครอบครัวหรือบุคคลที่ไว้วางใจให้เข้ามามีส่วนร่วมในการดูแล

✅ Response (การตอบสนอง)

• F64.0F2R-1: ผู้ป่วยไม่มีความคิดหรือพฤติกรรมฆ่าตัวตาย
• F64.0F2R-2: ผู้ป่วยพูดถึงปัญหาและความรู้สึกของตนเองอย่างเปิดเผย
• F64.0F2R-3: ผู้ป่วยยอมรับการดูแลจากทีมสุขภาพจิตอย่างต่อเนื่อง
• F64.0F2R-4: ผู้ป่วยมีแผนเป้าหมายในชีวิต เช่น ต้องการเรียนต่อหรือทำงาน
• F64.0F2R-5: ผู้ป่วยมีสีหน้าผ่อนคลาย และเข้าร่วมกิจกรรมได้มากขึ้น

...................................................

F64.0F3 มีความวิตกกังวลเกี่ยวกับร่างกายหรือภาพลักษณ์ตนเอง (Body image disturbance)

📝 Assessment (การประเมิน)

S: (Subjective Data)

• ผู้ป่วยกล่าวว่า “ไม่ชอบรูปร่างตัวเองเลย”
• “รู้สึกแย่เวลามองตัวเองในกระจก”
• บ่นว่าไม่มีความมั่นใจเมื่อต้องเข้าสังคม

O: (Objective Data)

• หลีกเลี่ยงการเข้าสังคมหรือพบปะผู้คน
• มีพฤติกรรมปกปิดรูปร่างเกินปกติ เช่น ใส่เสื้อผ้าหนา/หลวม
• สีหน้าไม่มั่นใจ หลีกเลี่ยงการสบตา
• มีการพูดถึงการเปลี่ยนแปลงร่างกายแบบหมกมุ่น

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยเข้าใจและยอมรับภาพลักษณ์ของตนเอง
• ผู้ป่วยมีความมั่นใจในรูปลักษณ์ภายนอกและสามารถเข้าสังคมได้
• ผู้ป่วยสามารถพูดถึงภาพลักษณ์ของตนเองได้โดยไม่รู้สึกผิดหรืออาย

📊 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ผู้ป่วยลดการพูดในเชิงลบเกี่ยวกับรูปร่างของตนเอง
• ผู้ป่วยกล้าแสดงออกมากขึ้นในสังคม
• ผู้ป่วยยอมรับรูปร่างตนเองแม้ยังไม่ผ่านการผ่าตัด
• ผู้ป่วยแสดงทัศนคติเชิงบวกต่อแผนการดูแลหรือการเปลี่ยนแปลงที่วางไว้

👩‍⚕️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F64.0F3I-1: สร้างสัมพันธภาพเชิงบวก เปิดโอกาสให้ผู้ป่วยพูดถึงความรู้สึกโดยไม่ตัดสิน
• F64.0F3I-2: ประเมินความคิด ความเชื่อเกี่ยวกับภาพลักษณ์ และผลกระทบที่เกิดขึ้น
• F64.0F3I-3: ส่งเสริมการสะท้อนคุณค่าในตัวเองที่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับรูปร่าง เช่น ความสามารถ ความเมตตา
• F64.0F3I-4: แนะนำกิจกรรมที่เสริมความมั่นใจ เช่น ฝึกการพูด การแต่งตัวให้เหมาะกับเพศสภาพ
• F64.0F3I-5: สนับสนุนให้พบผู้เชี่ยวชาญ เช่น จิตแพทย์ นักจิตวิทยา หรือนักบำบัดเฉพาะทาง
• F64.0F3I-6: ให้ข้อมูลเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพในกระบวนการเปลี่ยนเพศ อย่างตรงไปตรงมา
• F64.0F3I-7: เชื่อมโยงผู้ป่วยกับกลุ่มสนับสนุน (Support group) ของผู้ที่มีประสบการณ์ใกล้เคียง
• F64.0F3I-8: สนับสนุนการตั้งเป้าหมายที่ชัดเจนเกี่ยวกับภาพลักษณ์ และวางแผนร่วมกันอย่างเป็นขั้นตอน

✅ Response (การตอบสนอง)

• F64.0F3R-1: ผู้ป่วยแสดงออกถึงการยอมรับในรูปร่างตนเองมากขึ้น
• F64.0F3R-2: ผู้ป่วยกล้าเผชิญหน้ากับสังคมหรือสถานการณ์ที่เคยหลีกเลี่ยง
• F64.0F3R-3: ผู้ป่วยมีพฤติกรรมดูแลตนเอง เช่น แต่งตัว แต่งหน้า หรือออกกำลังกาย
• F64.0F3R-4: ผู้ป่วยพูดถึงตนเองด้วยคำเชิงบวกมากขึ้น
• F64.0F3R-5: ผู้ป่วยร่วมวางแผนการเปลี่ยนแปลงภาพลักษณ์กับทีมสุขภาพด้วยทัศนคติที่ดี

...........................................

F64.0F4 มีความขัดแย้งในบทบาททางเพศและครอบครัว (Impaired social interaction)

📝 Assessment (การประเมิน)

S: (Subjective Data)

• ผู้ป่วยบอกว่า “รู้สึกไม่สบายใจเวลาต้องทำตัวเหมือนเพศกำเนิด”
• “ไม่อยากเข้าร่วมกิจกรรมครอบครัว เพราะรู้สึกไม่ใช่ตัวเอง”
• “ไม่รู้จะคุยกับใครได้เลย”

O: (Objective Data)

• หลีกเลี่ยงการมีปฏิสัมพันธ์กับครอบครัว/เพื่อน
• เงียบ ไม่แสดงความรู้สึก และแยกตัว
• มีความเครียดหรือความรู้สึกผิดเมื่อต้องแสดงบทบาททางเพศที่ไม่ต้องการ
• ขาดความมั่นใจในการเข้าสังคม

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยสามารถมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นได้โดยไม่รู้สึกกดดัน
• ผู้ป่วยแสดงออกในบทบาททางเพศที่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ตนเอง
• ผู้ป่วยมีความมั่นใจในสังคมและครอบครัวมากขึ้น

📊 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ผู้ป่วยกล้าเข้าสังคมมากขึ้น
• ผู้ป่วยสามารถแสดงตนในแบบที่ต้องการโดยไม่รู้สึกผิด
• ผู้ป่วยสามารถพูดคุยกับครอบครัวหรือเพื่อนอย่างเปิดเผย
• ผู้ป่วยมีสีหน้าและท่าทางที่แสดงความผ่อนคลายขึ้นเมื่อเข้าสังคม

👩‍⚕️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F64.0F4I-1: สร้างสัมพันธภาพที่ไว้วางใจ ให้ผู้ป่วยรู้สึกปลอดภัยเมื่อต้องสื่อสาร
• F64.0F4I-2: กระตุ้นให้ผู้ป่วยพูดถึงประสบการณ์ที่รู้สึกไม่สบายใจเกี่ยวกับบทบาททางเพศ
• F64.0F4I-3: สนับสนุนให้ผู้ป่วยได้แสดงออกในแบบที่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ของตน
• F64.0F4I-4: สอนทักษะการสื่อสารเชิงบวกและการจัดการความขัดแย้ง
• F64.0F4I-5: ให้ข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิของบุคคลหลากหลายทางเพศในบริบทครอบครัวและสังคม
• F64.0F4I-6: เชื่อมโยงผู้ป่วยกับกลุ่มสนับสนุนที่ให้กำลังใจ เช่น LGBTQ+ support group
• F64.0F4I-7: สนับสนุนให้ครอบครัวมีส่วนร่วมในกระบวนการดูแลเพื่อสร้างความเข้าใจและยอมรับ
• F64.0F4I-8: ประเมินและส่งต่อหากมีภาวะซึมเศร้าหรือวิตกกังวลรุนแรงร่วมด้วย

✅ Response (การตอบสนอง)

• F64.0F4R-1: ผู้ป่วยสามารถเข้าร่วมกิจกรรมกับผู้อื่นได้โดยไม่รู้สึกเครียด
• F64.0F4R-2: ผู้ป่วยแสดงออกตามอัตลักษณ์ทางเพศของตนเองอย่างมั่นใจ
• F64.0F4R-3: ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ป่วยกับครอบครัวดีขึ้น
• F64.0F4R-4: ผู้ป่วยมีสีหน้าและพฤติกรรมที่แสดงถึงความผ่อนคลายเมื่อเข้าสังคม
• F64.0F4R-5: ผู้ป่วยสามารถพูดคุยและแสดงความรู้สึกโดยไม่รู้สึกถูกตัดสิน

...................................................................................

F64.0F5 ขาดความรู้ในการดูแลตนเองเกี่ยวกับกระบวนการเปลี่ยนเพศ (Deficient knowledge about transition process)

📝 Assessment (การประเมิน)

S: (Subjective Data)

• “ไม่แน่ใจว่าต้องเริ่มกระบวนการเปลี่ยนเพศยังไง”
• “กลัวผลข้างเคียงของการใช้ฮอร์โมน”
• “ไม่รู้ว่าเปลี่ยนเพศแล้วต้องดูแลตัวเองอย่างไร”

O: (Objective Data)

• มีคำถามจำนวนมากเกี่ยวกับขั้นตอนการรักษา
• ไม่สามารถอธิบายกระบวนการเปลี่ยนเพศ หรือผลที่ตามมาได้
• แสดงท่าทีลังเลหรือวิตกเมื่อต้องตัดสินใจในการรักษา

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการเปลี่ยนเพศ
• ผู้ป่วยสามารถตัดสินใจเรื่องการรักษาได้อย่างมีข้อมูลครบถ้วน
• ผู้ป่วยสามารถดูแลตนเองได้อย่างเหมาะสมหลังเข้าสู่กระบวนการเปลี่ยนเพศ

📊 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ผู้ป่วยสามารถอธิบายขั้นตอนการเปลี่ยนเพศและการดูแลตนเองได้
• ผู้ป่วยมีความเข้าใจถึงข้อดี-ข้อเสียของการใช้ฮอร์โมน
• ผู้ป่วยสามารถตั้งคำถามหรือพูดคุยกับบุคลากรทางการแพทย์ได้อย่างมั่นใจ

👩‍⚕️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F64.0F5I-1: ประเมินระดับความรู้และความเข้าใจของผู้ป่วยเกี่ยวกับกระบวนการเปลี่ยนเพศ
• F64.0F5I-2: ให้ข้อมูลที่ถูกต้องเกี่ยวกับการเปลี่ยนเพศ ทั้งด้านการแพทย์ กฎหมาย และจิตใจ
• F64.0F5I-3: อธิบายขั้นตอนการใช้ฮอร์โมน การผ่าตัด และผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น
• F64.0F5I-4: ให้เอกสารหรือแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ เช่น คู่มือจากแพทย์ สมาคมผู้เชี่ยวชาญ
• F64.0F5I-5: ส่งเสริมให้ผู้ป่วยถามคำถามและแสดงความรู้สึกโดยไม่ถูกตัดสิน
• F64.0F5I-6: เชื่อมโยงผู้ป่วยกับผู้ให้คำปรึกษาหรือคลินิกเฉพาะทางด้านเพศวิถี
• F64.0F5I-7: จัดให้มีการพบปะกลุ่มผู้เปลี่ยนเพศเพื่อแชร์ประสบการณ์จริง
• F64.0F5I-8: ประเมินซ้ำหลังให้ข้อมูล เพื่อดูว่าผู้ป่วยเข้าใจและสามารถนำไปปฏิบัติได้หรือไม่

✅ Response (การตอบสนอง)

• F64.0F5R-1: ผู้ป่วยสามารถอธิบายกระบวนการเปลี่ยนเพศและการดูแลตนเองได้
• F64.0F5R-2: ผู้ป่วยมีท่าทีมั่นใจและพร้อมในการวางแผนการรักษา
• F64.0F5R-3: ผู้ป่วยตั้งคำถามอย่างตรงประเด็น แสดงถึงความเข้าใจในข้อมูล
• F64.0F5R-4: ผู้ป่วยเลือกแนวทางการรักษาได้อย่างมีข้อมูลและปลอดภัย
• F64.0F5R-5: ผู้ป่วยมีพฤติกรรมการดูแลตนเองที่สอดคล้องกับขั้นตอนการรักษา

...............................................................................

F64.0F6 ขาดการสนับสนุนทางจิตใจและสังคม (Ineffective coping and lack of support system)

📝 Assessment (การประเมิน)

S: (Subjective Data)

• “ไม่มีใครเข้าใจสิ่งที่ฉันรู้สึกเลย”
• “รู้สึกโดดเดี่ยว เหมือนไม่มีที่ให้ยืนในสังคม”
• “กลัวครอบครัวจะไม่ยอมรับเมื่อรู้ว่าฉันอยากเปลี่ยนเพศ”

O: (Objective Data)

• ไม่มีบุคคลอ้างอิงหรือผู้ดูแล
• หลีกเลี่ยงกิจกรรมทางสังคมหรือการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น
• มีพฤติกรรมวิตกกังวล/ซึมเศร้าอย่างต่อเนื่อง

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยสามารถจัดการกับความเครียดได้อย่างเหมาะสม
• ผู้ป่วยได้รับการสนับสนุนทางจิตใจและสังคม
• ผู้ป่วยสามารถเข้าร่วมกิจกรรมที่เสริมสร้างกำลังใจได้

📊 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ผู้ป่วยแสดงพฤติกรรมการเผชิญปัญหาที่เหมาะสม
• ผู้ป่วยมีบุคคลหรือกลุ่มสนับสนุนที่ติดต่อสื่อสารได้
• ผู้ป่วยมีความรู้สึกมั่นคงทางอารมณ์และลดความเครียด

👩‍⚕️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F64.0F6I-1: ประเมินระดับความเครียด และความสามารถในการเผชิญปัญหาของผู้ป่วย
• F64.0F6I-2: สร้างสัมพันธภาพแบบเปิดใจ รับฟังอย่างไม่ตัดสิน
• F64.0F6I-3: แนะนำกลุ่มสนับสนุน เช่น กลุ่ม LGBTQ+, กลุ่มออนไลน์, หรือองค์กรที่ให้คำปรึกษา
• F64.0F6I-4: ให้ความรู้เรื่องการหาวิธีผ่อนคลาย เช่น การฝึกหายใจลึก สมาธิ หรือกิจกรรมสร้างสรรค์
• F64.0F6I-5: กระตุ้นให้ผู้ป่วยเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่มหรืองานสังคมที่ไม่กดดัน
• F64.0F6I-6: ประสานทีมสุขภาพจิตให้คำปรึกษาอย่างต่อเนื่อง
• F64.0F6I-7: เชิญครอบครัวหรือผู้ใกล้ชิดที่ไว้ใจได้เข้ามามีส่วนร่วมในการดูแล
• F64.0F6I-8: ติดตามการเปลี่ยนแปลงด้านอารมณ์และพฤติกรรมหลังได้รับการสนับสนุน

✅ Response (การตอบสนอง)

• F64.0F6R-1: ผู้ป่วยมีบุคคลหรือกลุ่มที่สามารถให้กำลังใจและรับฟังได้
• F64.0F6R-2: ผู้ป่วยแสดงความสามารถในการจัดการความเครียดได้ดีขึ้น
• F64.0F6R-3: ผู้ป่วยเข้าร่วมกิจกรรมหรือกลุ่มสนับสนุนอย่างสม่ำเสมอ
• F64.0F6R-4: ผู้ป่วยมีทัศนคติที่ดีขึ้นต่อการเปลี่ยนแปลงในชีวิต
• F64.0F6R-5: ระดับความเครียดและความรู้สึกโดดเดี่ยวลดลงอย่างเห็นได้ชัด

..........................................................................................

F64.0F7 มีความเสี่ยงต่อผลข้างเคียงจากการใช้ฮอร์โมนหรือผ่าตัด (Risk for complications from hormone therapy or surgery)

📝 Assessment (การประเมิน)

S: (Subjective Data)

• “กังวลว่าฮอร์โมนจะมีผลข้างเคียงกับร่างกาย”
• “ยังไม่แน่ใจว่าหลังผ่าตัดจะต้องดูแลตัวเองอย่างไร”

O: (Objective Data)

• ยังไม่มีการนัดหมายติดตามกับทีมแพทย์อย่างต่อเนื่อง
• ผู้ป่วยเริ่มใช้ฮอร์โมนโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์
• ไม่มีประวัติรับการประเมินร่างกายก่อนผ่าตัด

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยสามารถดูแลตนเองอย่างเหมาะสมเมื่อใช้ฮอร์โมนหรือหลังการผ่าตัด
• ผู้ป่วยได้รับการประเมินและติดตามจากทีมสหวิชาชีพ
• ลดความเสี่ยงการเกิดผลข้างเคียงที่เป็นอันตราย

📊 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ผู้ป่วยมีความรู้เกี่ยวกับผลข้างเคียงและการดูแลตนเอง
• ผู้ป่วยได้รับการติดตามประเมินจากแพทย์และทีมสุขภาพ
• ไม่พบภาวะแทรกซ้อนจากฮอร์โมนหรือการผ่าตัด

👩‍⚕️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F64.0F7I-1: ประเมินความเข้าใจของผู้ป่วยเกี่ยวกับการใช้ฮอร์โมนและการผ่าตัดแปลงเพศ
• F64.0F7I-2: ให้ข้อมูลที่ถูกต้องเกี่ยวกับผลข้างเคียงของฮอร์โมน เช่น เสี่ยงหลอดเลือดอุดตัน ตับทำงานผิดปกติ หรือความดันโลหิตสูง
• F64.0F7I-3: แนะนำให้ตรวจเลือดและร่างกายตามระยะเพื่อประเมินผลของฮอร์โมน
• F64.0F7I-4: ให้คำแนะนำการดูแลหลังผ่าตัด เช่น การทำแผล การป้องกันติดเชื้อ และสัญญาณเตือนภาวะแทรกซ้อน
• F64.0F7I-5: ประสานแพทย์และทีมสหวิชาชีพ เช่น อายุรแพทย์ จิตแพทย์ และศัลยแพทย์
• F64.0F7I-6: แนะนำให้ผู้ป่วยหลีกเลี่ยงการซื้อฮอร์โมนเองโดยไม่มีใบสั่งแพทย์
• F64.0F7I-7: ส่งเสริมให้ผู้ป่วยจดบันทึกการใช้ยา อาการข้างเคียง และการพบแพทย์
• F64.0F7I-8: กระตุ้นให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมในการตัดสินใจรักษา และซักถามเมื่อมีข้อสงสัย

✅ Response (การตอบสนอง)

• F64.0F7R-1: ผู้ป่วยสามารถอธิบายผลข้างเคียงของฮอร์โมนและวิธีป้องกันได้
• F64.0F7R-2: ผู้ป่วยได้รับการตรวจประเมินจากทีมแพทย์อย่างต่อเนื่อง
• F64.0F7R-3: ไม่พบภาวะแทรกซ้อนจากฮอร์โมนหรือการผ่าตัด
• F64.0F7R-4: ผู้ป่วยปฏิบัติตามคำแนะนำการดูแลตนเองหลังผ่าตัดได้อย่างเหมาะสม
• F64.0F7R-5: ผู้ป่วยมีความมั่นใจและตัดสินใจร่วมกับทีมรักษาอย่างมีข้อมูล

...............................................................................

F64.0F8 มีความต้องการในการวางแผนดูแลระยะยาว (Need for long-term care planning)

📝 Assessment (การประเมิน)

S: (Subjective Data)

• “กังวลเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพในระยะยาวหลังการผ่าตัด”
• “ยังไม่มั่นใจว่าต้องดูแลตนเองอย่างไรในอนาคตหลังการแปลงเพศ”

O: (Objective Data)

• ไม่มีแผนการดูแลทางสุขภาพที่ชัดเจนหลังการแปลงเพศ
• ผู้ป่วยได้รับการดูแลระยะสั้นจากทีมแพทย์ แต่ยังขาดการติดตามหลังการผ่าตัด
• ผู้ป่วยไม่ได้รับการประเมินความต้องการทางด้านจิตใจในระยะยาว

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยได้รับแผนการดูแลสุขภาพที่ครอบคลุมทั้งทางร่างกายและจิตใจ
• ผู้ป่วยสามารถดูแลตนเองได้อย่างเหมาะสมในระยะยาว
• ผู้ป่วยได้รับการติดตามและประเมินสุขภาพอย่างต่อเนื่อง

📊 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน

• ผู้ป่วยมีแผนการดูแลสุขภาพที่ชัดเจน
• ผู้ป่วยได้รับการติดตามสุขภาพโดยทีมสหวิชาชีพ
• ไม่มีปัญหาหรือภาวะแทรกซ้อนที่เกิดจากการผ่าตัดหรือการใช้ฮอร์โมน
• สุขภาพจิตของผู้ป่วยได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่องและปรับปรุง

👩‍⚕️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F64.0F8I-1: ประเมินสุขภาพทางกายและจิตใจของผู้ป่วยในระยะยาว หลังการแปลงเพศ
• F64.0F8I-2: ร่วมกับทีมสหวิชาชีพวางแผนการดูแลทั้งทางกายและจิตใจหลังการผ่าตัด
• F64.0F8I-3: สร้างแผนการติดตามการใช้ฮอร์โมนและการตรวจสุขภาพประจำปี
• F64.0F8I-4: จัดหากลุ่มสนับสนุนหรือคำแนะนำด้านจิตใจสำหรับผู้ป่วย เช่น การพบจิตแพทย์หรือนักบำบัด
• F64.0F8I-5: ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการปฏิบัติตัวและการปรับตัวในสังคม
• F64.0F8I-6: สอนการดูแลร่างกายหลังการผ่าตัดและการรับประทานยาฮอร์โมนอย่างถูกวิธี
• F64.0F8I-7: กระตุ้นให้ผู้ป่วยทำการตรวจร่างกายอย่างสม่ำเสมอเพื่อเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน
• F64.0F8I-8: แนะนำให้ผู้ป่วยมีการติดตามการเปลี่ยนแปลงทางจิตใจ และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเมื่อจำเป็น

✅ Response (การตอบสนอง)

• F64.0F8R-1: ผู้ป่วยมีแผนการดูแลสุขภาพที่ชัดเจนและสามารถปฏิบัติตามได้
• F64.0F8R-2: ผู้ป่วยได้รับการติดตามจากทีมสหวิชาชีพอย่างต่อเนื่อง
• F64.0F8R-3: ผู้ป่วยไม่มีภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตัดหรือการใช้ฮอร์โมน
• F64.0F8R-4: สุขภาพจิตของผู้ป่วยมีการพัฒนา และรู้สึกมั่นใจในการปรับตัว
• F64.0F8R-5: ผู้ป่วยมีความสามารถในการดูแลตัวเองทั้งทางร่างกายและจิตใจในระยะยาว

...................................................................................

F64.0F9 ขาดทักษะในการเข้าถึงบริการสุขภาพอย่างเหมาะสม (Ineffective health-seeking behavior)

📝 Assessment (การประเมิน)

S: (Subjective Data)

• “ไม่รู้ว่าควรติดต่อที่ไหนเพื่อขอรับบริการการแปลงเพศ”
• “กลัวการถูกตีตราหรือไม่เป็นที่ยอมรับในสถานพยาบาล”

O: (Objective Data)

• ผู้ป่วยยังไม่ได้รับการแนะนำเกี่ยวกับบริการสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับการแปลงเพศ
• ผู้ป่วยลังเลที่จะขอรับบริการจากสถานพยาบาลเนื่องจากความกลัวหรือความไม่มั่นใจ
• ผู้ป่วยไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิ์ในการรับบริการสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับการแปลงเพศ

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยสามารถเข้าถึงบริการสุขภาพที่เหมาะสมเกี่ยวกับการแปลงเพศได้
• ผู้ป่วยมีความเข้าใจในช่องทางการขอรับบริการสุขภาพที่เกี่ยวข้อง
• ผู้ป่วยรู้สึกมั่นใจและไม่กลัวการถูกตีตราในการเข้ารับบริการ

📊 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ผู้ป่วยได้รับข้อมูลที่ชัดเจนเกี่ยวกับช่องทางการเข้าถึงบริการสุขภาพ
• ผู้ป่วยสามารถติดต่อและเข้ารับบริการได้ตามความต้องการ
• ผู้ป่วยมีทักษะในการตัดสินใจเลือกบริการสุขภาพที่เหมาะสม
• ผู้ป่วยรู้สึกสะดวกและมั่นใจในการขอรับบริการ

👩‍⚕️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F64.0F9I-1: ให้ข้อมูลเกี่ยวกับช่องทางการเข้าถึงบริการสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับการแปลงเพศ
• F64.0F9I-2: สอนวิธีการขอรับบริการสุขภาพที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยในการแปลงเพศ
• F64.0F9I-3: สนับสนุนให้ผู้ป่วยติดต่อผู้ให้บริการสุขภาพที่มีประสบการณ์ในด้านนี้
• F64.0F9I-4: ให้คำแนะนำเกี่ยวกับสิทธิในการเข้าถึงบริการสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับการแปลงเพศ
• F64.0F9I-5: แนะนำให้ผู้ป่วยเข้าร่วมกลุ่มสนับสนุนที่มีประสบการณ์เพื่อเพิ่มความมั่นใจในการขอรับบริการ
• F64.0F9I-6: ช่วยให้ผู้ป่วยรู้สึกมั่นใจในการเลือกบริการสุขภาพที่เหมาะสมและลดความกลัวจากการถูกตีตรา
• F64.0F9I-7: ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการติดต่อทีมแพทย์ที่สามารถให้คำปรึกษาและดูแลผู้ป่วยได้อย่างเหมาะสม

✅ Response (การตอบสนอง)

• F64.0F9R-1: ผู้ป่วยสามารถติดต่อสถานพยาบาลที่มีบริการการแปลงเพศได้อย่างมั่นใจ
• F64.0F9R-2: ผู้ป่วยมีความเข้าใจเกี่ยวกับช่องทางการขอรับบริการสุขภาพที่เกี่ยวข้อง
• F64.0F9R-3: ผู้ป่วยรู้สึกมั่นใจในการขอรับบริการสุขภาพโดยไม่กลัวการถูกตีตรา
• F64.0F9R-4: ผู้ป่วยสามารถเข้ารับบริการสุขภาพที่เหมาะสมกับความต้องการได้
• F64.0F9R-5: ผู้ป่วยได้รับการสนับสนุนจากกลุ่มหรือเครือข่ายที่ช่วยในการตัดสินใจเกี่ยวกับบริการสุขภาพ

.................................................................................

F64.0F10 มีความต้องการสนับสนุนก่อนจำหน่ายจากโรงพยาบาล (Readiness for enhanced self-care before discharge)

📝 Assessment (การประเมิน)

S: (Subjective Data)

• “รู้สึกพร้อมที่จะกลับไปดูแลตัวเองหลังการรักษา แต่ยังมีข้อสงสัยเกี่ยวกับวิธีการดูแลตัวเองหลังจากจำหน่าย”
• “ต้องการข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการดูแลตนเองในชีวิตประจำวันหลังการแปลงเพศ”

O: (Objective Data)

• ผู้ป่วยมีความเข้าใจบางส่วนเกี่ยวกับการดูแลตัวเอง แต่ยังขาดความรู้ในบางด้าน
• ผู้ป่วยแสดงความต้องการที่ชัดเจนในการรับข้อมูลเพิ่มเติมก่อนจำหน่าย
• ผู้ป่วยมีความรู้สึกวิตกกังวลเกี่ยวกับการปฏิบัติตัวในชีวิตประจำวันหลังจำหน่าย

🎯 Goals (เป้าหมาย)

• ผู้ป่วยสามารถดูแลตัวเองได้อย่างมีประสิทธิภาพหลังจำหน่าย
• ผู้ป่วยได้รับข้อมูลและความรู้ที่เพียงพอเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพหลังการแปลงเพศ
• ผู้ป่วยมีความมั่นใจในการดูแลตัวเองในชีวิตประจำวันหลังจำหน่าย
• ผู้ป่วยสามารถปฏิบัติตามคำแนะนำเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพที่เหมาะสม

📊 Evaluate Criteria (เกณฑ์การประเมิน)

• ผู้ป่วยสามารถอธิบายแนวทางการดูแลตัวเองในชีวิตประจำวันหลังจากจำหน่ายได้
• ผู้ป่วยมีความรู้เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพหลังการแปลงเพศและการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย
• ผู้ป่วยรู้สึกมั่นใจในการรับมือกับความท้าทายในชีวิตประจำวันหลังการรักษา
• ผู้ป่วยสามารถระบุแหล่งข้อมูลหรือผู้ที่สามารถให้ความช่วยเหลือเพิ่มเติมในกรณีที่จำเป็น

👩‍⚕️ Intervention (การปฏิบัติการพยาบาล)

• F64.0F10I-1: ให้ข้อมูลเกี่ยวกับการดูแลตนเองหลังการแปลงเพศ เช่น การดูแลแผล การใช้ยา และการติดตามผล
• F64.0F10I-2: สอนการปฏิบัติตัวในชีวิตประจำวัน เช่น การเลือกรับประทานอาหาร การออกกำลังกายที่เหมาะสม
• F64.0F10I-3: ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการสังเกตอาการหรือสัญญาณที่ต้องพบแพทย์หลังการแปลงเพศ
• F64.0F10I-4: ให้การสนับสนุนทางจิตใจและอารมณ์เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายและการปรับตัวเข้าสู่ชีวิตประจำวัน
• F64.0F10I-5: แนะนำการเข้าร่วมกลุ่มสนับสนุนหรือแหล่งข้อมูลที่สามารถช่วยเสริมสร้างความมั่นใจในการดูแลตัวเอง
• F64.0F10I-6: ตรวจสอบความเข้าใจของผู้ป่วยเกี่ยวกับข้อมูลการดูแลตนเองหลังการรักษา

✅ Response (การตอบสนอง)

• F64.0F10R-1: ผู้ป่วยสามารถอธิบายวิธีการดูแลตัวเองในชีวิตประจำวันหลังจำหน่ายได้
• F64.0F10R-2: ผู้ป่วยรู้สึกมั่นใจในการดูแลแผลและติดตามผลการรักษาหลังการแปลงเพศ
• F64.0F10R-3: ผู้ป่วยสามารถปฏิบัติตามคำแนะนำเกี่ยวกับการออกกำลังกายและการรับประทานอาหารได้อย่างเหมาะสม
• F64.0F10R-4: ผู้ป่วยมีความมั่นใจในตนเองและสามารถปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายและจิตใจได้
• F64.0F10R-5: ผู้ป่วยสามารถติดต่อแหล่งข้อมูลเพิ่มเติมหรือผู้ที่สามารถให้คำปรึกษาเมื่อมีความจำเป็น

...............................................................................

เอกสารอ้างอิง

• วงศ์บูรณา, น., & ชลธิชา, จ. (2563). การดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะบุคคลต้องการเปลี่ยนเพศ: แนวทางการปฏิบัติสำหรับบุคลากรทางการแพทย์. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์การแพทย์ไทย.
• สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2564). คู่มือการดูแลผู้ป่วยภาวะบุคคลต้องการเปลี่ยนเพศ. สืบค้นจาก https://www.nhso.go.th
• Bockting, W., & Coleman, E. (2007). Development of gender identity and the transgender individual: Implications for treatment. In J. L. Green, D. L. McHugh, & R. J. Blanchard (Eds.), Handbook of gender and sexualities (pp. 425-445). New York: Springer.
• Wylie, K., & Bradley, S. (2016). Transgender healthcare: A practical guide. Oxford: Oxford University Press.

............................................................